Kay Recursos Hídricos, Usos y Aprovechamiento del Agua kamchiyka ñami llankakun, Kamu Kipumanta 305 yupawanmi llukshishka, kay kamachiywan tukuy runakunaman yaku hayñita chayachinka, shinami runakuna chirli, achka, hapinalla, yaykunalla, runakuman yakuta chayachinka. Shinami achka, chuya, punchanta charina, tukuyman chayak yakuta kunka.
Tukuylla shukpaklla makipi yaku kachun mana sakinkachu, runapak hayñi, kullki, pachamamapak kashkatami katinka, hatun kamachikman, kay llaktaman, ista llaktamanpash katuna mana tiyankachu. Imashina yuyarinapash tukuyllaman, sapsimanmi kanka, mayhanpash kikinyachinataka mana sakinachu, shuklla, tantarishkapash mana kikinyachinkachu, imashina yaku kakpipash paktami rakinka, ashalla makikunaman mana chayachinkachu.
Kamachiyka yakuta charirayachun, wakaychichun, allichichunmi Mamallaktaman kun, paymi imashi yakuwan llankachinata tukuypi rikunka, imashinapash, ima wallpapash Sumak Kawsay paktachunmi rikunka, ashtawankarin pachamamapak hayñi kashkatami rikunka.
Manarak kamachiyta arinishpa Mamallakta Tantanakuy sapsikunapak, ayllullaktapak, llaktapak, runallaktakunapak hayñikunata sumaychashpa llaktakunapi tapuyta rurarka.
Kay Comisión de Soberanía Alimentaria, llaktakunapi tapushpa 1627 sapsihayñita charik tantarikuna kimsa pata tantariman kimirirka.
Kallaripika 1494 shukniki tantarikuna chayarka; markakunapimi tukuylla rimanakuy tiyarka, chaymanka 115 ishkayniki tantarikunami chayarka; Mamallakta Tantanakuymanka 700 runakunami shamurka, kay rimanakuyka Mamallakta Tantanakuypak wasipimi karka, 18 mama tantarikunami shamurka.
Chay rimanakuypimi kamachiy killkakkuna, runakuna, tantarikuna yaku ama shukpaklla makipi kachun rikunka, yanka yakuta hapikukpipash wanachinkami, yakuta shuklla yalli parkukukpi, yakuta mapayachikukpi wanachinka, yaku tiyana pachamamata kutintak allichinka.
Llaktayukkuna chayakpi, 22 tukuylla rimanakuytami rurashka kan, markakunaman kimsa kutin minkashkakuna rirka, sukta waranka runa tantarikunami mushuk yuyaykunata churashka kamachiy tukurka.
PV/jc-kichwa