Ñawpa pachamanta sapsikuna, ayllullaktakuna, llaktakuna, runallaktakuna, charimushka allpakunata kamachiywan riksina rimanakuyka 23 markapi tawka tantarikunata tapushkami kan, chaytaka Soberanía Alimentaria tantari pushashkami kan, chay llankaykunata Tierras Rurales y Territorios Ancestrales kamachiyta manarak arinishpa tapuy ukupimi llanashka kan.
Kay llankaykunawan runakuna kushillami sakirishkakuna, yuyaykunata hapishpa kamachiypi killkashka allimi rikunrin nishpa, paykunakpak munayta hapishka, shinami Mauricio Proaño kipapushak riman.
Kay yuyaykunaka 18 nikikunapak ukupi killkashkami kan. Imashina kamachiyta paktachina karma ukupak kallaripimi kanka, tukuykuna riksinami kanka, Mamallaktapak llaktakunapi llankanka. 187 rimaykunami yanapan, 13 rimaykunami mana riksishkamanta mana yanapan. Shinami Proaño kamachiy killkak rimarka, achka llaktayukkuna yanaparichun allichinka.
Killkashka nikikunaka, 192 nikikunami mushuk kamachiywan kimirikuna, chayka sapsikuna, ayllullaktakuna, llaktakuna, runallaktakuna, yana llaktakuna, yunkallaktakuna charimushka allpakunata kamachiywan shutichinatami riksichin, shinallatak 10 nikikunami mana kimirin.
Paymanta, niki kimirikuna achka kakpipash, 50 nikikunami kay kamachiyman kimirin. Kay Autoridad Agraria Nacional llankanatami rikuchin, ñawpamanta charimushka allpata kamanatami ashtawankarin rikuchin, riksichishka kuskakunatami yanapanka. Kay rimanakuypimi 88 % yuyarikuna yanapan.
Imashina allpakuna kaktaka 79 nikipi taririk yuyaykunata, 169 runakuna yanaparka, 9 mana yanaparka, shinaka 95% patsakrimi kamachiywan kimirin. Kay mushuk kamachiyka pakllapi tiyak allpakunami tarpunkapa, wiwakunata wiñachinkapa, yurakunata tarpunkapa, shachata charinkapa, chalwata mirachinkapa alli kan. Shinallatak Mamakamachiypi riksina, samarina kuskaunata charinata usharinaka, charimushka allpakunata kamachiywan shutichinatami riksichin.
Kay 7 niki hawa, mushuk kamachiypak yuyaywan kimirik, kay nikita yanapankapa 786 runakuna yanaparka, 11 mana yanaparka; kutin kikin allpata charina hayñita rimak 18 nikita 190 runakuna yanaparka, 7 mana yanaparka. Shinami 97% patsakri shuk yuaylla tukurka.
Shinallatak shuktak sapsi hayñita riksik, imashina allpata charina, ñawpa allpata charina nikikunataka 95% patsakri runakunami yanaparka.
LM/pv/jc-kichwa
