Shinallatak, Mamakamachiypak mayhan nikipi, kamachiypak mayhan nikipi Yachay kamachik Mamallakta charishkakunata kamana mana rimanchu nirka, “ Mamakamachiypak 131 nikipi shina riman, 37 kamachiy killkakkuna huchachikpipash kamachiykunaka mana yanapanchu”, nirka. Mamallakta Tantanakuy Hatun Kamachikta llaktay wanachiyta rurankapa, tukuy kamachiy killkakunamanta chuskupi rakirishka chay yuyaywan kashpami wanachina kan, Mamakamachiypi rimashkata, kamachiypi rimashkata mana paktachikpimi usharinka nirka.
Pay chayamuyka kamachiywan illushka pankakunapimi tiksirishka kan, uchilla kamachiy llikapi tikisirishpami kan. Shinapsh 212 nikipi, kimsa yupapi rimashkata; Mamakamachiypak 227 nikipak, 348 nikipak, 3 killkamilka. Kallaripika Contraloría General kamachiyta riman, awllita paktachichun riman. Yachay hatun kamachikjka imatatak rikunata charin nirka.
Shinallatak 227 nikimanta rimashpa, wakin kallarikunawan tukuy runakunata yanapamanatami riman, chayka may alli, ashalla pachapi llankanata riman, shina llankaykunta rikuchishpa mana kamachiyta pakishkata rikuchirka.
Kaymanta rimashpa. Kay Ecuador llaktapi yachaykuna kutsiklla yachaykuna allichirishkata UNESCO willashkata rimarka, UNICEF kamaywasi wakcha runakunata yaykuchishkamanta alli ñawaiwan rikushkata, kamarita chayachishkata willarka. “2007 watapi kallari yachaypi 59.495 shutita killkachishkamanta, kunanka 427.909 yupaman chayarka. Shina yachayka tukuypak kan nirka. Pakta yachayta, ishkay shimipi yachayta rimanchik, 2006 watapi, 95.471 yachakukkuna tiyarka, kunan 2015 watapi 146.346 yachakukkuna yaykurishka”, nirka .
“Kay 2006 watapi yachaypak 1.000 hunu kullki chayarka, yallik wata shock istaman, 3.300 hunuman chayashkata riksichirka”. “Chay 16 puncha, ayriwa killapi Manabí, Esmeraldas markakuna tukuylla yachayta ashalla pachapi allichirkanchik nirka. Alli yachay patakunata rikuchinchik. Chayka, Hatun kamachikkuna chay llakita allichinkapa ña kullkita charirka Yachayta allichinkapa 50 hunu kulllkita churarka, kaya kati punchmanta ña kullkika llankay kallarirka”, shinami achiyachishpa willarka.
Tiksi rimaykunata rikuchishpa, achay hatun kamachik imatak kan nirka, chayka “kamachiypi ama yanka killkana nirka, kay nikichun imashinatak kamachiy kana kan, uchilla kamachiykunawan llankashpa achka kullkikunata tukuchinka”, chaytami allichina kan.
LM/pv/jc- kichwa