Carlos Viteri Gualinga kay llankayta rikuk, alli llankay tiyaktami rikurka, kay Declaratoria de Interés Nacional llankay hawa willayta allichinami, kay yuyayta arinishka shuk watami kan nirka. Chay kuskapi llankakkuna imshina llankashpa katimushka hawa shuk willayta chayachinami kan nirka, kay llankaykunata Mamakamachiypi, Hatun Willaypi tiksirishpami rurakunchik nirka.
Kay llankay Ecuador llaktapi kawsak runakunapak may sumakmi kan, shukmanta, pachamamapak hayñita yuklla, chay llaktapi kawsak runakunapak hayñikunata ukllan, chaymantami kay minkashka imashina llankakukta rikun nirka, kay Consejo de Administración Legislativa (CAL) tantari minkashkata paktachin.
Shuk kutinmi Ministerios de Justicia, Ambiente, Recursos Naturales no Renovables y la empresa Petroamazonas kamaywasikunata llankashka willayta chayachirka, chay llankayka punkara surkukukuk kuskaman rinami karka, imashina llankayta paktachishkata rikunkapa Orellana markaman chayanami karka, 16 ayllullakta imashina rikushpa rimashkata, uyanami karka, kay tapuymanta imalla llukshishkata riksinami may alli karka nishpa rimarka. Chaypimi paykuna imata kipaman kachun yuyashkata rikuchirka, wakin llankaykunawan mana kullkilla kashkatapash rikuchirka.
Kamachiy killkak mushuk, may allimi kan nirka, chay kuskakunapi llankayta churashkakunaka allitami rurashka rikurin, kay llankayta rurakuk pachapika, kamachiy killkakkuna, kamay wasikunamanta chayarka, paykunaka: Fuerzas Armadas, Ministerios del Ambiente, de Justicia, Petroamazonas kamaywasikuna kaypi karka.
Kikinllatak manyayarishpa kawsak runakunapak hayñi, paykunata sumaychana yuyarikunami tiyan, chaymantami punkarata surkunkapa llankaykuna chaypilla sakirina kan, kayta rurankapa tukuyllapak llaktaytami chawchana nirka, wakchayayta anchuchinkapa, yachayta allichinkapa, ushaypak sapita mushukyachinkapa shina rurana nirka.
May punkarata surkuna llaktakunapi wakchayayta anchuchinkapa, chay llaktapi kawsak ayllullaktakunaman, llaktakunaman, achka wakcha runakunata charik kitiman, kikinllak karupi kamachikkunaman kullkita kuna kan.
Kamachiy killkana karma
Kay Carlos Viteri kamachiy killkak, ñuka pushakushka minkashka kimsa kamachiykunatami charin nirka, kaykunami: Código Orgánico Ambiental, Orgánica de Protección Ambiental kamachiy, Forestación kamachiy kan.
Kay 1990 watamanta kamachiykuna chakchurishka tiyakta rikushpa, kay mushuk Código kamachiypi, Mamakamachiy rimashkata katishpa tukuy uchilla, hatun kamachiykuna shukpilla pachamamapak kamachiy tukuchun tantachinka, sumak pachamamapi runakuna kawsachun tantachinka, runakuna pachamamata kamana munayta charikpi, wiwakuna, sachakunata, yakukunata, kamana kachun nishpa rikuchirka.
Kay ukupimi, pachamamapak may alli kamachiy kachun minkashka tantarika llankan, sachakunata, wiwakunata, yakuta, tukuy pachamamata mana charishpa, kawsaytapash mana charishunchu, sumak kawsaypash mana tiyanchu.
Minkashka kimsa mushuk kamachiyta tantachinkapa kayta minkashka rikukun, kay mushuk kamachiyka runakuna, kamaywasikuna pushachun churanka, shinami shamuk watakuna, allpapachata, pachamamata kamashpa kawsachun, charirayachun kunanmanta alli kamachiykunata shayachinka, kipa puncha kullkiwan, kawaytarpuywan, pachamamawan pakta pakta kawsachun nishpa tukuchirka.
JLVN/pv/jc-kichwa
